XAQA KA DHAXEEYA LAMAANAHA MUSLIM KA AH

Xaqa ka dhaxeeya LAMAANAHA MUSLIM KA AH

Qaybta 1AAD

كتاب النكاح

فصل القسم والنشوز

Maqaalkan kooban waxaan si faahfaahsan ogaga hadli doonnaa waxyaabo ku saabsan Axkaamta Sharciga ah ee ka dhaxaysa lammaanayaasha muslimiinta ah kuwaas oo midba midka kale xaq ugu lee yahay, kuwaas oo kala ah:

1.      U Caddaalad samaynta Raga ee dhinaca dumarka. (القسم

2.     Addeecid la’aanta dumarka ee raggooda (النشوزة)

Qodobka hore ee ah ALQASMA,  caddaalad samaynta waxaa laga rabaa ragga, halka qodobka dambe oo ah NUSHUUZA  laga rabo addeecada dumarka, laakiin mararka qaarna ninku NUSHUUZ waa noqon karaa.

Si aan u fahano labadaas qodob ee aan kor ku soo xusnay ayaa waxaan si faahfaahsan uga hadlaynaa Axkaamta Sharciga ah ee ku soo aroortay iyo Ciqaabta ama cuqubada ka dhalanaysa haddii midba mid kale ka waayo wixii uu xaqa ugu lahaa:

CADDAALAD SAMAYNTA RAGGA DHINACA WAKHTIGA

Sida  ay qabto Shareecada Islaamku waxaa ku waajib ah  ninka ragga ah marka uu guursado bixinta nafaqada xaaskiisa iyo carruurtiisaba, waxaa kale oo laga rabaa haddii uu xaasas badan guursadana in uu u caddaalad sameeyo xagga nafaqada, hoyga iyo wakhtiga, intubana waa waabjib sharci ah oo ninka saaran, waxaana aad loo sii adkeeyey u caddaalad samaynta dumarka la isla qabo, sida ku cad Suuradda NISAA, ayaadda Sadexaad. Allah SWT waxa uu lee yahay ka  guursada dumarka Labo, saddex ama afar laakiin haddii aad ka baqdaan in aad u caddaalad samayn weydaan mid kaliya ku gaabsada iyo addoomaha ay gacantiinu mulkiday.

Nafaqada iyo hayga inta badan waxaa dhici karta in aad ilaaliso laakiin dhinaca wakhtiga ayaan bal iftiimindonaa insha Allah. Ugu horrayn waa in aan isla garanaa wakhtiga la qeybinayo sida uu noqonayo. Sida aan wada og nahay shaqooyinka wey kala duwanyihiin, waxaana u kala qaadaynaa sidan hoos ku xisidoono, waxaa kale oo aan tusaaloyin ka bixinaynaa ragga xaasaska badan qaba iyo kuwa halka xaas qaba, labadaba:

Shaqooyinka waxaan u kala qaadaynaa sida soo socota:

1.     Nin shaqeeya maalintii sida caadiga ah, wakhtiga lagu xisaabtamayaa waa habeenkii, maalintuna wey raacaysaa, haddii uu fursad helo iyo haddii kaleba – midkan habeenkii ayaa asal ah maalintuna waa farac.

2.     Nin habeenkii shaqeeya  sida waardiyaha oo kale, wakhtiga lagu xisaabtamayaa waxa uu noqonayaa maalintii, habeenkuuna waa uu raacayaa -midkana maalinta ayaa asal u ah habeenku waa farac.

3.     Nin shaqeeya habeen iyo maalinba, wakhtiga lagu xisaabtamayaa waxa uu noqonayaa wakhtiga uu firaaqo helo - midkana wakhtiga uu firaaqada helo ayaa asal ah waktiyada shaqaduna waa farac.

TUSAALAHA 1aad

Ninka hal xaaslaha waxaa xaq loogu leeyahay afartii habeenba habeen ka mid ah, waana darajada ugu hoosaysa, haddii uu san jirin cudurdaar sida safar, xaanuun, ama shaqo IMW in uusan cidlayn xaaskiisa ayada oo laga tusaale qaadanayo. Haddii uu afar dumar ah qabi lahaa saddex habeen markuu ka mqanadaba habeenka afaraad wuu imaan lahaa haddii ka sii badiyana waa sidii la rabay, ajarkiisa ayaa u sii badanaya sida uu tilaamaya xadiiska saeexa ah ee Nabiga laga waariyey .

TUSAALAHA 2aad

Ninka xaasaska badan qaba sida: 2, 3 iyo 4, sida Shareecada Islaamkuba ay qabto, waa sida aan kor ku soo sheegnay, wakhtiga lagu xisaabtamayaa waxay ku xiran tahay ninka shaqadiisa, sidaa darteed, haddii Faarax shaqdiisu tahay maalin, xaasaska uu qabaana ay yihiin laba oo kala ah : Ruqiya iyo Faadumo, waxa uu siinayaa midba habeenkeeda, waxbana kama dhimi karayo haddii aysan imaan laba arimood midkood: 1. XAAJA( danyar  ) adeegga ama arrin kale uu dhacday darteeda IWM. 2. DARUURA (wax lagama maarmaan ah) sida xaalada degdeg ah oo ku imaaday xaaskiisii kale sida xanuun IWM. Haddii xaajo timaaddo, maalintii waa uu u tagi karaa xaaskiisa kale wakhtiga faraca ah oo ah maalintii, laakiin haddii ay DARUURO timaaddo labada wakhtiba waa u tagi karaan wakhtiga asalka ah iyo midka faraca ahba.

 Si aan labadan u kala fahanno, aan tusaalooyin ka bixinno. Tusaale Faarax xalay waxa uu la joogay Ruqiya, shaqadii ayuu saaka aaday laakiin fasax ayuu ka soo helay, suuqa ayuu soo maray, waxa uu ka soo iibiyey adeeg uu ugu talagalay xaasaskiisa, waxaa uuna ku hormaray Faadumo, adeeggii ayuu qeybteedii siiyey wuuna ka soo tagay, ku leexashadaas Faadumo waa ay bannaantahay, haddii uusan samayn arrimahan midkood: waa in uu wakhtiga uu la jogaa Faadumo uu san ahaanin mid dhee, waa in uusan samayn wax kulan ah ( Galmo ah). Haddii uu wkhiga uu la joogo Faadumo dheeraado, waa uu soo magdhabayaa  maalinta kale ee ay Faadumo leedahay (soo qalayn), haddii uu Faadumo wax kula ah la sameeyana, Xaqii Ruqiya ayaa dayacmaaya oo waa uu dambaabay waana XAARAAM KULAN KAASI.

LA SOCO QAYBTA XIGTA ....